Tử Cấm Thành (còn gọi là Cố Cung), nằm ở trung tâm Bắc Kinh, là cung điện hoàng gia của hai triều đại Minh và Thanh, đồng thời là một trong những công trình kiến trúc cổ đại đồ sộ và kiên cố nhất thế giới. Dù đã hơn 600 năm trôi qua, trải qua bao thăng trầm lịch sử, chiến tranh, thiên tai, công trình này vẫn đứng vững, nguy nga, tráng lệ. Thậm chí, sàn gạch trong các đại điện, sân lớn của Tử Cấm Thành vẫn chắc chắn đến khó tin, không hề bị lún, nứt hay bong tróc như những công trình cổ khác.

Vậy điều gì đã giúp Tử Cấm Thành bền bỉ suốt sáu thế kỷ qua? Câu trả lời được chính các chuyên gia trùng tu phát hiện khi tiến hành sửa chữa nền gạch trong quần thể này, và bí mật phía sau đó không chỉ khiến người ta ngạc nhiên, mà còn phải rùng mình trước sự toan tính và tàn nhẫn của bậc đế vương.

Theo tài liệu lịch sử, việc xây dựng Tử Cấm Thành bắt đầu từ năm 1406 dưới triều Minh Thành Tổ Chu Đệ, kéo dài suốt 14 năm với hàng trăm nghìn nhân công tham gia. Đáng chú ý, toàn bộ nền móng và sàn gạch của công trình này không phải được lát bằng gạch thường, mà bằng loại gạch đặc biệt gọi là “kim chuyên” (nghĩa đen là gạch vàng).

Dù tên gọi như vậy, nhưng kim chuyên không làm từ vàng thật mà là loại gạch cao cấp nhất thời bấy giờ, được tuyển chọn nguyên liệu kỹ càng, nung dưới nhiệt độ cao, gia công tinh xảo sao cho mỗi viên gạch có kích thước và độ chính xác gần như tuyệt đối. Nhờ đó, khi lát nền, các viên gạch khít đến mức không lọt được một tờ giấy, tạo ra sự vững chắc hoàn hảo.

Điều đáng nói là, toàn bộ gạch kim chuyên trong Tử Cấm Thành đều do các lò gạch ở vùng Tô Châu, nơi nổi tiếng với kỹ nghệ tinh xảo, sản xuất. Sau khi hoàn thiện, những viên gạch này phải trải qua hành trình gian nan vận chuyển hàng nghìn km đến Bắc Kinh, rồi tiếp tục được kiểm tra, tuyển chọn nghiêm ngặt trước khi được sử dụng.

Việc lát nền Tử Cấm Thành không dừng lại ở một lớp bề mặt. Theo các chuyên gia phục dựng, sàn gạch tại các khu vực trọng điểm trong cung điện được lát tới… 15 lớp gạch, tổng cộng ước tính khoảng 80 triệu viên kim chuyên đã được sử dụng cho toàn bộ quần thể này.

Cấu trúc nền móng nhiều lớp giúp Tử Cấm Thành chịu lực cực tốt, chống rung chấn do động đất, đồng thời giúp thoát nước hiệu quả, giữ cho mặt nền khô ráo, bền bỉ suốt hàng trăm năm.

Tuy nhiên, để giữ bí mật về kỹ thuật xây dựng vượt trội này, hoàng đế Chu Đệ đã ra lệnh vô cùng tàn nhẫn: toàn bộ thợ thủ công trực tiếp tham gia nung, vận chuyển và lát gạch đều bị… hạ độc cho câm, không thể nói ra bất cứ điều gì. Đây là hành động vừa thể hiện sự tàn khốc của chế độ phong kiến, vừa cho thấy quyết tâm của bậc đế vương trong việc bảo vệ những bí mật liên quan đến an ninh, quyền lực tối thượng.

Một chuyên gia nhận định, để xây dựng một hệ thống móng phức tạp như vậy vào thời cổ đại đòi hỏi không chỉ trình độ kỹ thuật vượt bậc mà còn là quyết tâm cực lớn từ người đứng đầu. Ông thẳng thắn: "Chu Đệ (tức Minh Thành Tổ) thực sự rất tàn nhẫn, không phải với người khác, mà là với chính công trình của mình. Ông yêu cầu sự hoàn mỹ tuyệt đối, bất kể tốn kém ra sao".

Ngày nay, Cố Cung trở thành một phần không thể thiếu của Di sản Văn hóa Thế giới, thu hút hàng triệu lượt khách tham quan mỗi năm. Những viên gạch kim chuyên dưới chân du khách vẫn còn nguyên vẹn, bền chắc sau hơn nửa thiên niên kỷ, là minh chứng sống động cho trình độ kỹ thuật, sự khéo léo của các nghệ nhân xưa, đồng thời phơi bày cả những góc khuất lạnh lùng, tàn nhẫn của lịch sử phong kiến Trung Hoa.

Câu chuyện về nền gạch Tử Cấm Thành không chỉ đơn thuần là một thành tựu kỹ thuật, mà còn là lời nhắc nhở thế hệ sau về cái giá của sự vinh quang, và những gì bị che giấu dưới bề mặt lộng lẫy, tráng lệ của quyền lực.